รู้จักนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรร หน้าที่ ความสำคัญ ขั้นตอนการจัดตั้ง

KNOW HOW · HOME GUIDE

รู้จักนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรร หน้าที่ ความสำคัญ ขั้นตอนการจัดตั้ง

25 เม.ย. 2026

แชร์ไปยัง

นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรคือ องค์กรตามกฎหมายการจัดสรรที่ดิน ทำหน้าที่ดูแลส่วนกลาง และบริหารหมู่บ้านเป็นระบบ เพื่อรักษาคุณภาพชีวิตและมูลค่าทรัพย์สิน

MAIN POINT

  • นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรร คือ องค์กรที่จัดตั้งตามพระราชบัญญัติการจัดสรรที่ดิน พ.ศ. 2543 มีหน้าที่บริหารจัดการทรัพย์สินส่วนกลางของหมู่บ้าน เช่น ถนน สวน และระบบสาธารณูปโภค พร้อมจัดเก็บค่าส่วนกลางและดูแลความเรียบร้อยของหมู่บ้าน โดยมีลูกบ้านเป็นสมาชิกและมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ 
  • ขั้นตอนการจัดตั้งนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรร เริ่มจากผู้จัดสรรที่ดินจะเรียกประชุมลูกบ้าน จากนั้นทำการร่างข้อบังคับ แต่งตั้งคณะกรรมการ และเตรียมเอกสาร ก่อนยื่นจดทะเบียนต่อเจ้าพนักงานที่ดินภายใน 30 วัน เมื่อได้รับอนุมัติแล้ว ผู้จัดสรรจะโอนทรัพย์สินส่วนกลางให้นิติบุคคลเพื่อบริหารจัดการต่อไป

 

เคยสงสัยไหมว่า นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรคืออะไร และทำไมเราต้องจ่ายค่าส่วนกลาง? AP Thai ชวนทำความรู้จักนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรร พร้อมหน้าที่ ความสำคัญ และขั้นตอนการจัดตั้ง ที่มีบทบาทสำคัญในการดูแลหมู่บ้านให้เป็นสังคมคุณภาพ เพื่อให้ผู้อยู่อาศัยได้รับความสะดวกสบาย และปลอดภัยในระยะยาว

 

นิติหมู่บ้านคืออะไร มีความสำคัญอย่างไร?

นิติบุคคลคือ ผู้ที่บริหารและดูแลจัดการโครงการหมู่บ้านจัดสรร

นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรร คือ คณะบุคคลที่จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติการจัดสรรที่ดิน พ.ศ. 2543 โดยมีสถานะเป็นนิติบุคคลแยกจากผู้พัฒนาโครงการ ทำหน้าที่รับโอนและบริหารจัดการทรัพย์สินส่วนกลางของหมู่บ้าน เช่น ถนน สวน และระบบสาธารณูปโภค รวมถึงจัดระเบียบการอยู่อาศัยภายในโครงการ โดยมีลูกบ้านทุกคนเป็นสมาชิกที่มีสิทธิร่วมประชุม ออกเสียง และเลือกคณะกรรมการมาบริหารงานร่วมกัน เพื่อให้ทุกคนช่วยกันดูแลหมู่บ้านให้น่าอยู่และปลอดภัย

 

นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรทำหน้าที่อะไร?

AP Living Service ครบทุกบริการดูแลบ้าน ด้วยนิติบุคคล ทีมช่าง และเจ้าหน้าที่ รปภ.

นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรมีบทบาทสำคัญในการดูแลและบริหารจัดการหมู่บ้านให้เรียบร้อย น่าอยู่อาศัย และมีความปลอดภัย โดยทำหน้าที่ครอบคลุมทั้งด้านการดูแลทรัพย์สินส่วนกลาง การเงิน การจัดระเบียบชุมชน และการเป็นตัวแทนของลูกบ้าน ซึ่งสามารถสรุปหน้าที่หลักได้ดังนี้

 

1. บริหารจัดการสาธารณูปโภคส่วนกลาง

นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรร AP Thai ใส่ใจบริหารจัดการสาธารณูปโภคส่วนกลาง

นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรมีหน้าที่ดูแลและพัฒนาสาธารณูปโภคส่วนกลาง เช่น ถนน สวน ระบบไฟฟ้า ระบบประปา และสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ เพื่อให้ใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพและปลอดภัย รวมถึงดูแลพื้นที่สีเขียวให้ร่มรื่นน่าอยู่ ตลอดจนตรวจสอบสภาพและบำรุงรักษาอย่างสม่ำเสมอ เพื่อลดความเสียหายและยืดอายุการใช้งานของทรัพย์สินส่วนกลาง

 

2. รักษาความปลอดภัยในโครงการ

นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรร AP Thai ใส่ใจเรื่องการรักษาความปลอดภัยตลอด 24 ชั่วโมง

นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรมีหน้าที่วางระบบรักษาความปลอดภัย เช่น เจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย กล้อง CCTV และระบบคัดกรองการเข้า-ออกโครงการ เพื่อป้องกันบุคคลภายนอกและลดความเสี่ยงจากอาชญากรรม อย่างโครงการหมู่บ้าน AP Thai ที่จัดสรรดูแลความปลอดภัยตลอด 24 ชั่วโมง เพื่อสร้างความอุ่นใจให้ลูกบ้านในการอยู่อาศัยในทุกช่วงเวลา

 

3. จัดเก็บค่าส่วนกลาง

นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรร มีหน้าที่จัดเก็บค่าส่วนกลาง

นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรยังมีหน้าที่ต้องเรียกเก็บค่าส่วนกลางจากลูกบ้านตามอัตราที่กำหนด และนำไปใช้เป็นงบประมาณในการบริหารและดูแลหมู่บ้านอย่างโปร่งใส เช่น ค่าจ้างพนักงาน ค่าซ่อมแซม และค่าใช้จ่ายอื่น ๆ ที่จำเป็น รวมถึงการจัดกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ต่อส่วนรวมของลูกบ้านในโครงการ

 

4. รักษาผลประโยชน์ของลูกบ้าน

นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรร มีหน้าที่รักษาผลประโยชน์ของลูกบ้าน

นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรมีหน้าที่รักษาผลประโยชน์ของลูกบ้าน โดยเป็นตัวแทนของลูกบ้านในการติดต่อกับหน่วยงานภายนอก แก้ไขปัญหาภายในหมู่บ้าน และดูแลไม่ให้มีการกระทำที่ส่งผลเสียต่อส่วนรวม นอกจากนี้ ในกรณีที่มีการละเมิดสิทธิหรือกระทบต่อประโยชน์ส่วนรวม นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรยังสามารถเป็นตัวแทนยื่นคำร้องหรือดำเนินคดีแทนสมาชิก (ตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป) เพื่อคุ้มครองสิทธิของลูกบ้านตามกฎหมายได้อีกด้วย

 

5. ดูแลข้อบังคับภายในโครงการ

นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรร มีหน้าที่ดูแลข้อบังคับภายในโครงการ

นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรสามารถกำหนดข้อบังคับ เช่น การจอดรถ การเลี้ยงสัตว์ หรือการต่อเติมบ้าน และควบคุมให้ทุกคนปฏิบัติตาม เพื่อความเป็นระเบียบเรียบร้อย รวมถึงจัดประชุมเพื่อเปิดโอกาสให้สมาชิกมีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็น เสนอแนวทาง และร่วมตัดสินใจในเรื่องสำคัญของหมู่บ้านช่วยลดข้อขัดแย้งระหว่างเพื่อนบ้าน และสร้างบรรยากาศการอยู่อาศัยที่สงบ และเคารพสิทธิซึ่งกันและกัน

 

หมู่บ้านจะเริ่มจัดตั้งนิติบุคคลได้เมื่อไร?

ประชุมลูกบ้านก่อนจัดตั้งนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรร

หมู่บ้านจะสามารถเริ่มจัดตั้งนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรได้ เมื่อมีเงื่อนไขครบตามที่กฎหมายกำหนด ตั้งแต่ผู้จัดสรรที่ดินได้ดูแลและบำรุงรักษาสาธารณูปโภคมาแล้วไม่น้อยกว่า 1 ปี จนได้รับหนังสือรับรองการตรวจสอบ และมีผู้ซื้อบ้านมากกว่าครึ่งหนึ่งของจำนวนแปลงในโครงการ

1. ผู้จัดสรรที่ดินได้ดูแลสาธารณูปโภคครบ 1 ปี

ผู้จัดสรรที่ดิน (เจ้าของโครงการ) ต้องทำหน้าที่บำรุงรักษาสาธารณูปโภคภายในหมู่บ้าน เช่น ถนน ระบบไฟฟ้า และระบบระบายน้ำ ตามที่กำหนดไว้ โดยทั่วไปไม่น้อยกว่า 1 ปี นับตั้งแต่ก่อสร้างแล้วเสร็จ เพื่อให้มั่นใจว่าสาธารณูปโภคอยู่ในสภาพพร้อมใช้งาน 

เมื่อครบกำหนดระยะเวลาดังกล่าว สามารถโอนการดูแลให้แก่นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรต่อไปได้ ตามมาตรา 44 วรรคแรก แห่งพระราชบัญญัติการจัดสรรที่ดิน พ.ศ. 2543 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการจัดสรรที่ดิน (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2559

2. ได้รับหนังสือรับรองการตรวจสาธารณูปโภค

ผู้จัดสรรที่ดินจะต้องยื่นความประสงค์ต่อคณะกรรมการจัดสรรที่ดิน เพื่อขอให้มีการตรวจสอบสาธารณูปโภคตามระเบียบคณะกรรมการจัดสรรที่ดินกลางฯ พ.ศ. 2559 ข้อ 6 วรรคแรก และข้อ 7 โดยสาธารณูปโภคภายในโครงการจะต้องผ่านการตรวจสอบจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และได้รับหนังสือรับรองว่าเป็นไปตามมาตรฐานที่กำหนด เพื่อยืนยันความปลอดภัยและความพร้อมในการใช้งาน ทั้งนี้หนังสือรับรองดังกล่าวมีอายุ 1 ปี นับแต่วันที่ออกหนังสือรับรอง

3. มีผู้ซื้อบ้านมากกว่าครึ่งหนึ่งของจำนวนแปลงในโครงการ

เมื่อมีผู้ซื้อบ้านเกินครึ่งหนึ่งของจำนวนบ้านทั้งหมด ผู้จัดสรรที่ดินจะต้องแจ้งให้ลูกบ้านทุกหลังดำเนินการจัดตั้งนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรร จากนั้นจะจัดทำบัญชีทรัพย์สินและแจ้งรายละเอียดส่งเป็นหนังสือถึงลูกบ้าน เพื่อให้รับทราบและดำเนินการให้แล้วเสร็จภายใน 180 วัน 

ทั้งนี้ การแจ้งจะมีผลสมบูรณ์เมื่อผู้ซื้อบ้านหลังสุดท้ายได้รับทราบ และมีการปิดประกาศสำเนาหนังสือแจ้งพร้อมบัญชีทรัพย์สินตามกำหนดในที่เปิดเผย โดยมีลูกบ้านไม่น้อยกว่า 5 คนลงลายมือชื่อเป็นพยาน 

 

การจัดตั้งนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรมีขั้นตอนอย่างไร?

ในโครงการมีการจัดตั้งนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรตามขั้นตอน

1. ผู้จัดสรรที่ดินเรียกประชุมผู้ซื้อบ้าน

ผู้จัดสรรที่ดินต้องจัดเตรียมสถานที่และรายชื่อลูกบ้าน พร้อมส่งเอกสาร เช่น หนังสือเชิญประชุม ร่างข้อบังคับ และหนังสือมอบฉันทะ โดยในที่ประชุมจะมีการลงมติ 3 วาระคือ การจัดตั้งนิติบุคคล การเห็นชอบข้อบังคับหมู่บ้าน และการแต่งตั้งตัวแทนยื่นคำขอจัดตั้งนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรร ซึ่งต้องได้รับเสียงเห็นชอบไม่น้อยกว่า 50% หรือกึ่งหนึ่งของจำนวนลูกบ้าน

2. ร่างข้อบังคับในการดำเนินงาน

ข้อบังคับต้องครอบคลุมเรื่องสำคัญตามกฎกระทรวงว่าด้วยการขอจดทะเบียนจัดตั้ง การบริหาร การควบ และการยกเลิกนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรร พ.ศ. 2545 ข้อ 3 เช่น โครงสร้างคณะกรรมการ การดำเนินการด้านการเงิน สิทธิและหน้าที่ของสมาชิก และการประชุม โดยต้องได้รับความเห็นชอบจากที่ประชุมก่อนนำไปใช้จดทะเบียนกับเจ้าพนักงานที่ดิน

3. แต่งตั้งคณะกรรมการหมู่บ้าน

หลังจากลงมติในแต่ละวาระผ่านแล้ว ที่ประชุมจะเลือกตัวแทนเพื่อเป็นคณะกรรมการบริหาร และแต่งตั้งผู้แทนในการยื่นจดทะเบียน ซึ่งจะเป็นผู้ดำเนินการในขั้นตอนทางกฎหมายต่อไป

4. เตรียมเอกสารเพื่อจัดตั้งนิติหมู่บ้าน

ตัวแทนที่ได้รับมอบอำนาจให้ยื่นจัดตั้งนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรจะจัดทำรายงานการประชุมและรวบรวมเอกสาร เช่น ข้อบังคับ รายชื่อสมาชิก และบัญชีทรัพย์สินส่วนกลาง เพื่อใช้ประกอบการยื่นคำขอจดทะเบียน

5. ยื่นคำขอจดทะเบียนต่อเจ้าพนักงานที่ดิน

หลังจากนั้นตัวแทนต้องยื่นเอกสารคำขอภายใน 30 วันต่อเจ้าพนักงานที่ดิน นับแต่วันที่ที่ประชุมมีมติ จากนั้นเจ้าพนักงานจะตรวจสอบเอกสารและปิดประกาศคำขอเป็นเวลา 30 วัน ณ สำนักงานที่ดิน สำนักงานเขต ที่ทำการองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และที่ทำการหมู่บ้านจัดสรร หากไม่มีผู้คัดค้าน จึงจะรับจดทะเบียนนิติบุคคลหมู่บ้าน

6. ผู้จัดสรรที่ดินกำหนดวันโอนทรัพย์สิน

เมื่อจดทะเบียนตั้งนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรเรียบร้อยแล้ว ผู้จัดสรรที่ดินจะกำหนดวันโอนทรัพย์สินส่วนกลางและเงินค่าบำรุงรักษาให้นิติบุคคลหมู่บ้าน โดยต้องดำเนินการให้เสร็จภายในระยะเวลาที่กำหนด ไม่น้อยกว่า 180 วัน นับแต่วันที่ลูกบ้านที่ซื้อบ้านรายสุดท้ายได้รับหนังสือแจ้ง

 

นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรมีวาระกี่ปี?

โหวตเลือกทีมนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรหลังจากครบวาระ 2 ปี

คณะกรรมการนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรมีวาระการดำรงตำแหน่งตามที่กำหนดไว้ในข้อบังคับของแต่ละหมู่บ้าน โดยทั่วไปประมาณ 2 ปีต่อวาระ เมื่อครบกำหนดจะต้องมีการเลือกตั้งคณะกรรมการชุดใหม่ และกรรมการชุดเดิมสามารถลงสมัครรับเลือกตั้งได้อีก ทั้งนี้หากยังไม่มีคณะกรรมการชุดใหม่ นิติบุคคลชุดเดิมยังคงมีอำนาจบริหารจัดการต่อไปได้จนกว่าจะมีการแต่งตั้งใหม่

 

รวมบทความน่ารู้เกี่ยวกับส่วนกลางหมู่บ้านจัดสรร จาก AP Thai

 

เอพีไทยแลนด์ ช่วยเติมเต็มความหมายของชีวิต

เลือกเป็นเจ้าของโครงการบ้าน คอนโด จาก เอพีไทยแลนด์ เพื่อสร้างชีวิตดี ๆ บนพื้นที่ความสุขที่เราเลือกเอง ไม่ว่าจะเป็น โครงการบ้านเดี่ยวพื้นที่กว้างขวางเป็นส่วนตัว ทาวน์โฮมดีไซน์สวยหรือบ้านแฝดฟังก์ชันใหญ่ คอนโดมิเนียมทำเลติดรถไฟฟ้าเดินทางง่าย และโฮมออฟฟิศฟังก์ชันเจ๋งที่รองรับทุกธุรกิจ สามารถเลือกได้ตามต้องการ เพราะ “บ้าน” ไม่ใช่แค่ที่อยู่อาศัย

 

 

EMPOWER LIVING ชีวิตดีๆที่เลือกเองได้

คำถามที่พบบ่อย

นิติบุคคลหมู่บ้านต่างจากกรรมการหมู่บ้านอย่างไร?

  • นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรเป็นองค์กรตามกฎหมายที่จดทะเบียนกับกรมที่ดิน มีอำนาจดูแลหมู่บ้าน ถือครองทรัพย์สินส่วนกลาง และดำเนินการทางกฎหมายได้ ส่วนกรรมการหมู่บ้านเป็นเพียงผู้ที่ได้รับเลือกจากลูกบ้านมาบริหารงานของนิติบุคคลตามข้อบังคับ หากมีเพียงกรรมการแต่ยังไม่จัดตั้งนิติบุคคล จะไม่มีอำนาจตามกฎหมาย และทรัพย์สินส่วนกลางยังเป็นของผู้จัดสรรที่ดิน

หมู่บ้านจัดสรรไม่มีนิติบุคคลได้ไหม?

  • หมู่บ้านจัดสรรไม่มีนิติบุคคลได้ โดยผู้จัดสรรที่ดินจะเป็นผู้ดูแลสาธารณูปโภคและส่วนกลาง แต่เมื่อเข้าเงื่อนไขตามกฎหมาย เช่น มีผู้ซื้อบ้านเกินกึ่งหนึ่งของแปลงย่อย จะต้องดำเนินการจัดตั้งนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรร หากไม่จัดตั้งอาจทำให้การบริหารจัดการส่วนกลางไม่มีความชัดเจนและเกิดปัญหาในระยะยาวได้

เราสามารถร้องเรียนนิติหมู่บ้านได้ไหม?

  • สามารถร้องเรียนได้ หากนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรมีการบริหารงานไม่โปร่งใส ใช้จ่ายเงินส่วนกลางไม่ชัดเจน หรือมีการปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรมและกระทบต่อสิทธิของลูกบ้าน สามารถรวบรวมหลักฐานและยื่นร้องเรียนต่อสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค เพื่อให้หน่วยงานภายนอกเข้าตรวจสอบและดำเนินการแก้ไขอย่างเหมาะสม

นิติหมู่บ้านทำหน้าที่ต่างจากนิติคอนโดหรือไม่?

  • นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรและนิติบุคคลอาคารชุด (คอนโด) มีหน้าที่คล้ายกันคือดูแลทรัพย์สินส่วนกลางและบริหารจัดการชุมชน แต่แตกต่างกันที่กฎหมายและรูปแบบทรัพย์สิน โดยหมู่บ้านจัดสรรดูแลพื้นที่แนวราบ เช่น ถนนและสวน ภายใต้พระราชบัญญัติการจัดสรรที่ดิน พ.ศ. 2543 โดยออกเสียงตามจำนวนบ้าน ส่วนคอนโดจะเน้นดูแลอาคารและพื้นที่ส่วนกลางแนวตั้ง ภายใต้พระราชบัญญัติอาคารชุด พ.ศ. 2522 โดยออกเสียงอิงตามสัดส่วนกรรมสิทธิ์ (พื้นที่ห้องชุด)

นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรไม่มีสิทธิ์ทำอะไรบ้าง?

  • นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรมีขอบเขตอำนาจตามกฎหมายและข้อบังคับ จึงไม่สามารถนำทรัพย์สินส่วนกลางหรืองบประมาณที่เก็บจากค่าส่วนกลางไปใช้เพื่อประโยชน์ส่วนตัว ไม่สามารถเรียกเก็บค่าใช้จ่ายที่ไม่เป็นไปตามมติหรือข้อบังคับ รวมถึงไม่สามารถละเมิดสิทธิของลูกบ้านได้ เช่น การเข้าบ้านโดยไม่ได้รับอนุญาต หรือใช้อำนาจเกินขอบเขตหน้าที่ที่กฎหมายกำหนด